1750₺ VE ÜZERİ ÜCRETSİZ KARGO!
Anasayfa
İletişim
Sepetim
Ürün
Hakkımızda
Kitaplar
Kategoriler
İslam Felsefesi
Hukuk Felsefesi
Siyaset
Kelam
Deneme
Edebiyat
Tıp Tarihi
İslam Düşüncesi
Sanat
Sosyoloji
Tarih
Psikoloji
Yönetim
Finans
Bilim Tarihi
Antropoloji
Felsefe
İktisat
Yazarlar
Abbas J. Ali
Abbas Mı̇rakhor
Abdolhossein Zameni
Abdulkadir Atar
Abdülazîz ed-Dûrî
Abraham L. Ludovitch
Adam Ng
Adem Levent
Ahmad A. Alkhamees
Ahmad Kaleem
Ahmad Kaleem
Alun Munslow
Alparslan Babaoğlu
Amal Naser
Angelika Brodersen
Anita Barghigiani
Annemarie Schimmel
Arif Emre Gündüz
Arthur G. Bedeian
Aykut Alper Yılmaz
Baron Rafaele Garofalo
Beatrix Caner
C. Cengiz Çevik
Catherine Mayer
Cemal Şakar
Cesare Lombroso
Charles Homer Haskins
Cheng Lin
Chris Laszlo
Christopher Alexander
Christopher J. White
Christopher J. White
Cicero
Cristina Trullols
Daniel A. Wren
Daromir Rudnyckyj
Dave Sherman
Devin Singh
David T. Courtwright
David Van Reybrouck
Donald Robertson
Dr. Jerome Groopman
Dr. Nebihe Muhaydelî
Dr. Osman Öksüzoğlu
E. R. Doods
Ebu'l-Fazl Ca'fer b. Ali Ed-Dımeşki
Edgar Henry Schein
Edmund Husserl
Edward D. Hess
Eldar Hasanoğlu
Elif Yemenici
Emile Brehier
Emmy Abdul Alim
Eric Battut
Ernest Renan
Faisal M. Atbani
Fatih Ermiş
Fatıma Şerafeddin
Fatma Serap Karamollaoğlu
Fay Bound Alberti
Fehmi Jadaane
Francis Bacon
Filippo Osella
Francis Macdonald Cornford
Francisco J. Varela
Frank E. Vogel
Frank Griffel
Friedrich A. von Hayek
Friedrich Meinecke
Galenos
Galenos
Gene W. Heck
Geoffrey Moore
George Santayana
Gerald F. Davis
Hakan Şahin
Hans Kelsen
Hans-Johann Glock
Harris Irfan
Hartmut Rosa
Henri F. Ellenberger
Hossein Askari
Ilma Barros Pose
Immanuel Kant
Jacobus Erasmus
İbn Meymûn
İbn Miskeveyh
İbnü'l Heysem
İbnü'l Heysem
İrvin Cemil Schick
İskender Pala
İsmail Kara
Jens Beckert
John Morgan O Connell
John Cottingham
John R. Ehrenfeld
John R. Searle
Joseph Coelho
Judy Sorum Brown
Kadı Ebu Yusuf
Karl E. Weick
Kathleen M. Sutcliffe
Kathleen Miller Perkins
Kemal Sayar
Kenneth M. Setton
Kudsi Erguner
Kyo Maclear
Linda Robson
Lokesh Gupta
Loujaina Alassil
Lütfi Sunar
Lütfi Şeyban
M. Uğur Derman
Mabid Ali Al-Jarhi
Mahmood İbrahim
Mansor H. İbrahı̇m
Mary Gorham
Max Weber
Mehmet Asutay
Mehmet Bulut
Mehrzad Boroujerdi
Mervyn K. Lewis
Mıchel Fattal
Mohammad Hashim Kamali
Mohammed Bamyeh
Mohd Daud Bakar
Morgen Witzel
Muhammad Al-Bashir
Muhammed b. Hasan Şeybânî
Mustafa Özel
Muzaffar Alam
Mücahit Özdemir
Nafis Alam
Noureddine Krichene
Nuh Arslantaş
Nuri Sağlam
Oleg Grabar
Osman Akyüz
Otto Rank
Ömer Emeç
Patricia Sloane-White
Paul Oslington
Paul Werder
Prof. Dr. Cengiz Anık
Prof. Dr. Jon Miller
Prof. Dr. Sabri Orman
Prof. Dr. Ümit Meriç
R. J. Hankinson
R.D. Laing
Rashin Kheiriyeh
Rhoads Murphey
Richard Boyatzis
Richard Ovenden
Richard Sorabji
Robert E. Quinn
Robert J. Shiller
Roger Saillant
Ronald L. Numbers
Roselyne Rey
Salman Syed Ali
Samar Attar
Samir Alamad
Samiul Hasan
Samuel L. Hayes
Sanjay Subrahmanyam
Sara Sanchez
Saskia Sassen
Scott Sonenshein
Semih Sefer
Simon Swain
Susan Quinn
Terry Peach
Tessa Morris-Suzuki
Thomas Bauer
Thomas Luckmann
Titus Burckhardt
Tuğba Coşkuner
Valentino Cattelan
Vincent Barnett
Wang Fang
William Dalrymple
Yunus Nacar
Zamir İqbal
Zbigniew Kotowicz
Sanat
Takvimler
Koleksiyonlar
Yarışmalar
Sergiler
Akademi
Eserler
Levhalar
Masaüstü Hat Tabloları
Saatler
Çocuk
Kampanyalar
Blog
İletişim
TEZHİP SANATI
Kitap süsleme sanatı olarak tarif edilen tezhip sanatını, Türkler Orta Asya’dan getirmişler ve Türk hat sanatının seçkin örneklerini daha ihtişamlı göstermek çabasıyla süsleyerek, bu sanatı ölümsüz kılmışlardır. Anadolu Selçukluları, Anadolu Beylikleri ve nihayet Osmanlılar eliyle, bir saray sanatı haline gelmiş, adeta şiirsel bir anlatım kazanmıştır.
Tezhip, Arapça zeheb (altın) sözcüğünden türemiştir ve tam karşılığı “altınlama – yaldızlama” olarak ifade edilebilir. Türk tezhip sanatını, altın kullanılarak yapılan kitap süsleme sanatı olarak da tarif etmek mümkündür. Altının yanı sıra boyanın da kullanılarak kitapların dışında, hat levhalarında, fermanlarda, hatta ahşap ve deri üzerinde, geleneksel motiflerin uygulandığı bir tezyinattır. Tezhip yapan kişiler “müzehhip veya müzehhibe” olarak adlandırılırken, müzehhibin elinden çıkan esere de “müzehhep eser" adı verilmektedir.
Tezhip sanatı, tarihi süreç içerisinde bugünkünden çok daha geniş bir anlamı içerir. Tezhip yapan sanatçılar sadece kitap süslemekle kalmaz, çeşitli alanlar için desen üreten çok yetenekli tasarımcılar olarak göze çarpar. Sanattaki tüm ekolleri, üslup değişikliklerini, yeni akımları, müzehhip olarak adlandırdığımız bu sanatçıların belirlediği görülür.
Osmanlı’da padişahın himayesinde gelişen tezhip sanatı, saray nakışhanesinde, geniş bir sanatçı ekibi tarafından icra ediliyordu. Nakışhanelerde ustalar, çıraklar, altın ezenler, altın sürenler, cetvel çekenler (cetvelkeşler), tahrir çekenler ve renklendirenlerin oluşturduğu ekip tarafından meydana getirilen eserler, çoğunlukla imzasızdı ve icazet müessesi hat sanatında olduğu gibi gelişmemişti. Zira çok zaman ve emek isteyen bu meşakkatli sanatta, kolektif bir çalışma anlayışı ve uygulama söz konusuydu.
El yazması kitaplara bakıldığında ilk dikkati çeken, baş ve son sahifelerdeki tezhip yoğunluğudur. Tezhip sanatçıları, tüm hünerlerini sergileyecekleri bir alan olarak gördükleri bu kitaplarda büyük bir şevkle çalışmışlar ve seyredenin gözünde de aynı zevki uyandırmayı gaye edinmişlerdir.
Padişahlara, vezirlere ve devlet büyüklerine sunulan kitapları tezhiplemek bir gelenekti. Tezhibin uygulandığı ilk alanın dini kitaplar olduğu görülür. Bunun en başında Kur’ân-ı Kerimler gelir. Kur’ân’ın şanına uygun bir şekilde süslenmesi ona bağlılığın, hürmetin aynı zamanda imanın da güçlü bir ifadesidir.
Altın, tezhibin olmazsa olmazlarındandır ve bu eşsiz sanatın cazibe noktasıdır. Türk tezhip sanatçıları yüzyıllar boyunca altın ve laciverti bir arada kullanarak, izleyenler üzerinde sarsıcı bir etki bırakmışlardır. Zira bu iki rengin bir arada kullanılmasının, sembolik bir ifade taşıdığına inanılmıştır. Lacivertin göğü ve sonsuzluğu, altının ise ışığı ve güneşi temsil ettiği inancı, tam da, İslam felsefesi ile uyum gösteren bir çizgidedir.
Tezhip'te ağırlıklı olarak kullanılan bu iki rengin yanı sıra, turkuvaz ve mavinin diğer tonları ile, bordo ve siyah çokça kullanılmıştır. Eserlerde kimi zaman zıt, kimi zaman uyumlu renkler bir araya getirilerek, farklı anlatımlar denenmiştir.
Sanatta güzellikler ayrıntılarda gizlidir. Tezhibin de ayrıntıların sanatı olduğunu söylenebilir.
Sanatçıya düşense, hem renk hem desen hem de işçilikte ahengi yakalamaktır. Çok hassas çalışmalarla hazırlanan kompozisyonların, aherlenen kağıtlara aktarılıp önce altınlanıp, sonra altınlar mührelenerek (altınları parlatan cilalı akik,firuze vs. taşı), parlatılıp tahrirlenmeye (kontürleme), hazır hale getirilmesi ve boyama aşamasına geçilmesi izlenen klasik yöntemdir.
Bu kompozisyonlarda, izlenen kurallar, yüzyıllar boyunca yol gösterici olmuştur. Kullanılan ana motifler olan "Hatai", "Rumi" ve "Bulut"ların, birbirlerinin yollarına müdahele etmeden kendi çizgilerinde ilerleyerek, bir bütün oluşturmaları, bu sanatın özünü ve felsefesini ortaya koyar. Sanki çok karmaşıkmış ifadesi uyandıran bu kompozisyonlarda, kainatın düzeni farkedilebilir.
Ülkemizde ilk kez klasik sanat eğitimi vermek üzere açılan okul, 1914’te kurulan Medresetü’l Hattâtîn'dir. Cumhuriyetin ilanına kadar bu isimle faaliyetlerini sürdüren okul, Cumhuriyetten sonra Şark Tezyini Sanatlar Okulu adı altında bir süre daha eğitim vermiş, 1936’da ise Güzel Sanatlar Akademisi bünyesine dâhil edilmiştir.
Günümüzde tezhip sanatı, diğer klasik sanatlar gibi üniversitelerin Güzel Sanatlar Fakültelerinde ders olarak okutulmakta ve her yıl sayısız mezunu sanat hayatına kazandırmaktadır. Bu öğretim kurumlarının yanı sıra, özel kurslardan veya özel hocalarla yetişen alaylı pek çok sanatçı adayı, tezhibe büyük hizmetlerde bulunmaktadır.
Nilüfer Kurfeyz, Selim Sağlam
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR